تصميم اوپك براي رفع نگراني هاي بازار
تهران - شانا - گروه مصاحبه : ۰۵/۰۷/۱۳۸۴ -حاجی محمد احمدی
تصميم هاي اخير اوپك كدامند؟ چه عواملي سبب افزايش قيمت نفت مي شوند؟آيا اوپك در صعود قيمت ها نقش دارد؟آينده نفت و اوپك چگونه خواهد بود؟ اين پرسش ها ما را برآن داشت تا با مهندس محمدعلي خطيبي، مدير پژوهش مؤسسه مطالعات و تحقيقات انرژي و گروه اوپك و كشورهاي توليدكننده و مصرف كننده، گفت وگو كنيم كه درپي مي آيد.
.
- رويكرد اوپك دراجلاس اخير چه بود و چه موضوع ها و هدف هايي را دنبال مي كرد؟
پيش از پرداختن به اين موضوع، بايد به چند نكته اشاره كنيم: نكته اول، نگراني ها درزمينه كمبود نفت درفصل زمستان است، زيرا پيش بيني مي شودكه تقاضا براي نفت از مرز85 ميليون بشكه فراتر رود. نكته دوم، افزايش قيمت نفت تا مرز 70 دلار،احتمال اين كه درفصل زمستان به 70 دلار برسد، وجود دارد و نكته سوم، بحث و درگيري هايي كه برسر انرژي اتمي ايران وجود دارد و ارجاع آن به شوراي امنيت و درنتيجه تصميم براي قطع عرضه نفت ازسوي ايران و انتقاد و ايراد مصرف كنندگان از اوپك مبني براين كه اوپك عامل افزايش قيمت هاست، ازجمله مسائلي است كه براين اجلاس سايه افكنده بود و درنتيجه اوپك درصدد بودكه با تصميم خود پاسخ عملي به اين اتهام ها بدهد.
- آيا طوفان كاترينا را هم مي توان به اين عوامل افزود؟
ظرفيت هاي بالادستي و پايين دستي نفت هم اكنون به بيشترين حد خود رسيده است و هرواقعه پيش بيني نشده اي برتعيين عرضه و تقاضا تأثير مي گذارد. طوفان كاترينا بيشترين تأثيرهايش بر فرآورده هاي نفتي بود تا خود نفت خام؛ بنابراين قيمت هاي فرآورده هاي نفتي افزايش يافت و قيمت بنزين به بيش از 100 دلار رسيد. كاترينا سبب شد كه فاصله ميان قيمت نفت خام و قيمت فرآورده هاي نفتي زياد شودكه همين مسئله برسود پالايشي تأثيرگذاشت و سود آن را به بيش از 20 دلار رساند، اما نكته ديگر، شرايط بازار گاز دراين نشست است. به عكس نفت، بازار گاز خيلي مورد توجه نيست، ولي قيمت هاي آتي گاز از نفت هم بالاتر خواهد رفت. قيمت گاز درزمستان آينده دربازار نفت لندن (IPE) به مراتب از قيمت نفت بالاتر خواهد بود و همين مسئله سبب نگراني مصرف كنندگان شده است آنها مي گويند. درصورت گران شدن نفت نمي توانند به سراغ گاز بروند، زيرا گاز گران تراز نفت خواهد بود.
- تصميم اوپك برچه اساسي بود؟
عوامل يادشده برفضاي حاكم براجلاس137 سايه افكنده بود و اوپك بايد تصميم هايي مي گرفت كه به نوعي اين نگراني مصرف كنندگان را برطرف مي ساخت و ازسوي ديگر، بايد منافع اعضا را درنظر مي داشت. اوپك براساس اساسنامه خود بايد نفت را به طورمنظم به مصرف كنندگان عرضه كند و مصالح ملت هاي توليد كننده را درنظر بگيرد؛ بنابراين بايد بهترين شيوه را انتخاب مي كرد. اگر اوپك نيم نگاهي به منافع مصرف كنندگان دارد، بايد تمام نگاهي هم به منافع اعضا را داشته باشد؛ ازاين رو تصميم اوپك براساس شرايط خاص انجام گرفت و به سهميه توليد 28 ميليون بشكه در روز اعضا توجه كرد.
- آيا اوپك توان توليد بالاتر از28 ميليون بشكه در روز را دارد؟
امروزه اوپك با حداكثر توان توليد مي كند و جايي براي افزايش توليد ندارد. جدول هاي توليد اوپك در ماه هاي جولاي و آگوست نشان مي دهد كه 09/28 و 045/28 توليد داشته است و اين موضوع نشان مي دهدكه توان اوپك همين مقدار است، زيرا اگر توان بيشتري داشت، با توجه به تقاضاي بازار و قيمت هاي جهاني هيچ كشوري تقاضاي بازار را بي پاسخ نمي گذاشت.
- چرا كشوري مانند عربستان ادعاي توليد10 ميليون و يا 11 ميليون در روز را دارد؟
تصميم اوپك همان28 ميليون است و براي ظرفيت اضافي2 ميليون بشكه در روز كه به تصويب رسانده، دوشرط گذاشته است: اول اين كه اگر بازار نياز داشته باشد، اعضا حدود2ميليون بشكه به توليد خود مي افزايند و شرط دوم، توان اوپك براي عرضه است كه درمورد اين توان اما و اگر است. برخي از اعضا مي گويند: درصورت نياز بازار اين توان را داريم كه عرضه كنيم و اين خود محكي براي آنان است.
- اوپك چگونه مي تواند ازاتهام ها برضد خود دفاع كند؟
اوپك با تصميم گيري خود به مصرف كنندگان نشان داده است كه ما براي رفع نياز مصرف كنندگان آمادگي داريم و شما نمي توانيد ما را متهم كنيد كه ما زير نياز به بازار نفت عرضه مي كنيم تا قيمت بالارود كه اين خود يك رفع اتهام از اوپك است.
- آيا اين فرضيه درست است كه با تصميم اوپك، قيمت ها آرام آرام پايين مي آيند؟
بله. برخي وزيران گفته اند با اين تصميم قيمت نفت روبه كاهش خواهد گذاشت كه اميدواري خوبي نمي تواند باشد، زيرا نه به نفع توليدكنندگان است نه مصرف كنندگان و خلاف اساسنامه اوپك است. يكي دوسال است كه فرصت سرمايه گذاري براي توليدكنندگان ايجاد شده است ولي با كاهش قيمت نه تنها كمكي به مصرف كننده نمي شود،كه انگيزه سرمايه گذاري دربخش هاي بالادستي و پايين دستي پايين مي آيد و اين به نفع هيچ كس نيست.
- ديدگاه شما چيست؟ آيا قيمت ها افزايش مي يابند يا کاهش؟
بايدگفت بازار قيمت ها را تعيين مي کند و ما تعيين کننده آن نيستيم. بايد ديد اين قيمت، قيمت نفت است يا قيمت فرآورده هاي نفتي؟ امروزه به دليل کمبود پالايشگاه، همه نفت خام به فرآورده تبديل نمي شود و سود واقعي را پالايشگاه ها مي برند. نفت خام به وفور در بازار وجود دارد، ولي فرآورده ها کم است و سود واقعي را پالايشگر مي برد. عرضه مازاد نفت خام به زيان عرضه کنندگان است. پس بايد ارتباط منطقي ميان قيمت هاي نفت خام و فرآورده هاي آن برقرار باشد.
- يکي از نمايندگان مجلس گفته است: ما بايد از اوپک خارج شويم. با توجه به پيشينه حضور ما در اوپک آيا اين گفته پذيرفتني است؟
بايد ديد ما چه انتظارهايي از سازمان هاي بين المللي بايد داشته باشيم؛ بنابراين اين تحليل ها بايد همه جانبه باشد و منافع کشورمان را در ابعاد مختلف ارزيابي کنيم و ارزيابي ها را واحدهاي تحقيقاتي انجام دهند و نتايج آن در اختيار تصميم گيران قرار گيرد تا اين تصميم بر پايه يک مبناي علمي و کارشناسي باشد. ما بايد انتظارمان از سازمان هاي بين المللي نسبي باشد.
- امروزه گفته مي شود کمبود ظرفيت پالايشگاهي در جهان از علل افزايش قيمت نفت است.آيا شما به ساخت پالايشگاه درکشور اعتقاد داريد؟
کشورهاي بزرگ صنعتي مصرف کننده به دلايلي در برخي صنايع سرمايه گذاري نمي کنند و انتظار دارند که ديگران اين کار را انجام دهند و پالايشگاه بسازند، ولي اين موضوع هنگامي تحقق مي يابد که همين مصرف کنندگان به کشورهاي توليدکننده کمک کنند تا آنها بتوانند اين پالايشگاه ها را بسازند. رشد فناوري در پالايش سبب مي شود تا از يک بشکه نفت 40 درصد آن به بنزين تبديل شود. حال آن که پيش تر فقط 15 درصد آن مي توانست به بنزين تبديل شود.
اگر بخواهيم پالايشگاه هاي كشور را به روزکنيم، رقمي در حدود 17 تا 18 ميليارد دلار بودجه لازم است که رقم بالايي است و ايران سال هاست اعلام مي کند که از سرمايه گذاري خارجي در اين بخش استقبال مي کند. بسياري از توليد کنندگان حاضرند حتي در کشورهاي مصرف کننده پالايشگاه بسازند مانند عربستان که تمايل خود را براي ساخت پالايشگاه در آمريکا اعلام کرده است. ولي شرايط دشوار است، بنابراين کشورهاي غربي مصرف کننده، بايد در اين راه کمک کنند. مشکل پالايشي بسيار جدي است که در همه حال برحسب افزايش تقاضا جدي تر مي شود.
ايران برنامه هاي وسيعي براي به روز کردن پالايشگاه ها و مدرن کردن آنها دارد تا بتواند بدون نياز به ساخت پالايشگاه جديد نياز داخلي را برطرف كند و در اين راه هم به صادرات بپردازد؛ از اين رو با توجه به نيازهاي كنوني و سود سرشار فرآورده ها، تجهيز و ساخت پالايشگاه مقرون به صرفه است.
مسئوليت ساخت پالايشگاه ها، جهاني است و وظيفه اوپک نيست، زيرا اوپک تنها مسئول عرضه نفت خام و تأمين آن است. اوپک براي عرضه نفت خام و پاسخ گويي به بازار، به فناوري بالا و سرمايه نياز دارد و مصرف کنندگان عمده آن را دراختيار دارند و بايد دراختيار توليدکنندگان قرار دهند. براي رفع اين مشکلات در صنايع بالادستي و پايين دستي، به فضايي بسيار صميمي در سطح جهاني نياز داريم.
س.خ
نوشته شده در تاريخ سه شنبه ۲۴ آبانماه ۱۳۸۴ ساعت ۰۸:۲۶ | November 15, 2005 8:26 AM