مشکلات و تنگناهاي بخش خصوصي در حوزه نفت و گاز
تهران - شانا - گروه مصاحبه : ۱۴/۰۶/۱۳۸۴ -حاجی محمد احمدی
حمايت از سرمايه گذاري داخلي و توجه به شرکت هاي ايراني در پروژه هاي نفتي، از جمله برنامه هايي است که دولت آقاي احمدي نژاد بر آن اصرار مي ورزد و در اين راه برنامه هايي را بايد به اجرا بگذارد. آيا شرکت هاي داخلي در حوزه نفت، توان حضور در پروژه هاي بزرگ را دارند؟ در اين راه با چه مشکلات و محدوديت هايي روبه رو هستند و درجه قابليت سازگاري آنان با شرايط کنوني چگونه است؟ چه وظيفه اي برعهده دولت در اين راه است که بايد انجام گيرد و سرمايه گذاري عظيمي را که ايران بايد در حوزه نفت به کار گيرد، از چه منابعي بايد تأمين کند؟
اين سؤال ها و موضوع هايي از اين دست، ما را بر آن داشت که ميزگردي را با حضور کارشناسان بخش خصوصي برگزار کنيم. از سه شرکت طراحي و ساختمان نفت، شرکت پارسيان و شرکت پتروپارس دعوت کرديم و قرار بود كارشناساني از اين سه شرکت در ميزگرد حضور يابند که تنها آقاي علي نعمت اللهي، مدير پشتيباني فازهاي ۶، ۷ و ۸ پارس جنوبي از شرکت پتروپارس به وعده خود عمل کرد. آنچه در پي مي آيد حاصل گفت و گوي خبرنگار شانا با ايشان است:
- از ديد شما شرکت هاي داخلي براي حضور در پروژه هاي نفت و گاز، چه محدوديت ها و ظرفيت هايي وجود دارد؟
در گذشته شرکت هاي خارجي براي پروژه هاي نفت و گاز ما در دريا با يکديگر تباني مي کردند و قيمت هاي بسيار بالايي را به ما پيشنهاد مي دادند و ما ناگزير بوديم که آن را بپذيريم ولي امروزه اين شرايط دگرگون شده است، زيرا شرکت هاي ايراني با تلاش و جديت ابتدا بخشي از کار را و بعد کل کار را به دست گرفتند و اين در حالي بود که قيمت آنان متناسب تر بود و توانستند از يکه تازي خارجي ها جلوگيري کنند. همين موضوع نشان داد که ما تخصص آن را داريم و اين ما بوديم که مي توانستيم سياست خودمان را به اجرا درآوريم و اين موضوعي است که از 10 سال پيش آغاز شده و اکنون در يک فضاي بسيار خوبي به سر مي بريم که فضايي رو به رشد در اين زمينه است.
- اشاره کرديد به فضاي خوب و مطلوب در اين زمينه، آيا آن اصل 51 درصد ايراني و 49 درصد خارجي نيز رعايت شده است؟
فضاي مطلوب يعني همان حضور سرمايه گذاران و شرکت هاي داخلي است که هر روز حضور آنان پررنگ تر مي شود. حتي در بعضي از بخش ها اين درصد ممکن است به نفع داخلي ها باشد و تنها به 51 درصد اکتفا نشده است، براي مثال در پروژه يک پارس جنوبي 70 درصد سهم داخلي داشته ايم.
- آيا اين به معناي نفي کردن شرکت هاي خارجي نيست؟
اين موضوع به معناي اين نيست که ما مي توانيم مستقل از شرکت هاي خارجي عمل کنيم. دنياي امروز دنياي تعامل است و هيچ کشوري نمي تواند خودش را مستقل از دنيا بداند. نمونه عيني آن برزيل است که در بخش هايي به پيشرفت هاي خوبي رسيده اند ولي اين دليل نمي شود که در ساير بخش ها از ديگر کشورها استفاده نکنند.
- گفتيد که 70 درصد فاز يک پارس جنوبي را شرکت هاي داخلي انجام دادند که پتروپارس در آن سهم عمده اي داشت. اين موضوع آيا نشان دهنده اين نيست که علاوه بر قابليت ها يک رشته محدوديت ها هم مي تواند وجود داشته باشد؟ در اين باره توضيح دهيد.
شرکت هاي ايراني قابليت هاي فراواني در طول 10 سال گذشته در حوزه نفت به دست آورده اند و چه در بخش خشکي و چه در بخش دريا و حتي در صنايع جانبي و تجهيزات، ما به پيشرفت هاي زيادي دست يافته ايم. اگر در سال هاي قبل در حوزه نفت ما وارد کننده بسياري از کالاها بوديم، در حال حاضر در ايران شرکت هاي داخلي به توليدکنندگان مطلوبي تبديل شده اند که توليدات آنان در حد قابل قبولي است. هر چند نمي گوييم بهترين است، ولي در حدي هست که قابل مقايسه با توليدات خارجي باشد.
- پس مشکلات شرکت هاي داخلي را مي توان در دو بخش داخلي و خارجي بررسي کرد. در بعد مشکلات داخلي اين موضوع را چگونه مي بينيد و چه کار بايد کرد؟
شرکت هاي داخلي به رغم همه مشکلات بايد دست به ظرفيت سازي بزنند تا بتوانند در اجراي پروژه ها موفق باشند، آنها بايد از افراد متخصص استفاده کنند، مديريت لازم را فراگيرند و آموزش را از ياد نبرند. مقوله اي مانند مديريت پروژه، کنترل پروژه ها، رعايت برنامه زمان بندي، مديريت مالي، بحث ايمني، بهداشت و محيط زيست، از جمله موارد مهمي هستند که بايد مد نظر قرار گيرند. در زمينه قراردادها ما بايد خودمان را به قراردادها متعهد بدانيم، بنابراين قراردادها و زمان بندي آنها از جمله چالش هايي است که شرکت هاي ايراني بايد خود را ملزم به اجراي آنها بدانند. از ديگر موضوع هايي که مي توان به آن اشاره کرد، بحث رعايت کيفيت و استاندارد است که بحث جدي و مهمي است که در دنيا بسيار به آن توجه مي شود و شرکت هاي ايراني بايد آن را رعايت کنند.
- با توجه به مواردي که اشاره کرديد، آيا شرکت هاي ايراني توان و بودجه لازم را در قياس با شرکت هاي خارجي دارند؟
موارد فوق برمي گردد به مشکلات خارجي شرکت هاي ايراني، زيرا شرکت هاي ايراني توان مالي لازم را ندارند. در بحث نفت و گاز بحث 10 ميليون يا صد ميليون و يک ميليارد تومان نيست اين بحث روي بودجه هاي چند ميليارد دلاري مي چرخد.
يک شرکت ايراني يک ضمانت نامه اوليه مي خواهد که فقط درمناقصه شرکت کند و بعد ضمانت نامه حسن انجام کار و پول ضمانت نامه را بايد داشته باشد و آن را به صورت پيش پرداخت بپردازد که بار سنگيني را بر دوش شرکت ها مي گذارد و مشکل از همين نقطه آغاز مي شود.
- پس چه بايد کرد؟
کاري که در اين زمينه مي توان انجام داد، همان کاري است که کشورهاي خارجي انجام مي دهند. براي مثال شرکت کره اي که در ايران کار مي کند، به محض اين که در ايران آغاز به کار کرد، بانک هاي کره امکانات مالي در اختيار او قرار مي دهند و دولت کره پشتوانه خوبي براي اين شرکت است و اين در کشورهاي اروپايي هم مرسوم است. حتي دولت ها به آنان توصيه مي کنند که در فضاهاي ناشناخته نيز ريسک و سرمايه گذاري کنند و در صورت خسارت دولت آن کشورها، حمايت لازم را از طريق بيمه هاي آن کشور انجام مي دهد، يعني بيمه ريسک را پايين مي آورد و همين امر سبب قدرت و رشد شرکت ها مي شود.
- پس ما در ايران چنين سامانه اي را نداريم؟
در ايران ما بايد حمايت هاي لازم را از شرکت هاي خصوصي داخلي به عمل آوريم. همه ما مي دانيم که دولت به تنهايي نمي تواند صنعت نفت و گاز را توسعه دهد، بنابراين بايد حمايت لازم را از بخش خصوصي اين حوزه به عمل آورد و اين کمک ها مي تواند به شکل هاي مختلف انجام شود. در شرايط حاضر با بالارفتن قيمت نفت، دولت مي تواند از اين فرصت براي حمايت از بخش خصوصي استفاده کند، هرچند در اين زمينه نيز با مشکلاتي رو به رو هستيم.
- يعني اين که شرکت هاي ما بين المللي نيستند و در اين راه مشکل دارند؟
بله، يعني هنوز ظرفيت آن را ندارند. آنها مي توانند با هم پوشاني و تشکيل کنسرسيومي از چند شرکت ايراني، يک شرکت بزرگ را به وجود آورند و با پشتيباني دولت کار کنند.
- يکي از سياست هاي دولت جديد، حمايت از بخش خصوصي در حوزه نفت است، فکر مي کنيد به کدام يک از ابعاد بايد توجه کرد؟
به نظر من به مشکلات خارج از شرکت ها بايد توجه کرد. دولت بايد گذر از موانع را تسهيل و امکاناتي نظير وام را براي آنها فراهم کند، مقررات دست و پاگير گمرکي را بردارد و مسائل جهاني اين صنعت را براي شرکت هاي داخلي آسان کند.
- آيا شرکتي داريم که در سطوح بين المللي کار کند؟
بله، ولي ترجيح مي دهم نام نبرم.
- بيشتر دولتي اند يا غيردولتي؟
نه، اينها غيردولتي اند.
- شرايط بين المللي شدن چيست؟
اين که مقررات بين المللي را بدانيم و بتوانيم به آن عمل کنيم. نمي توان با شيوه اي سنتي وارد بازار بين المللي شد. اگر عرف بازار بين الملل را ندانيم، خيلي زود حذف مي شويم. راز بين المللي شدن هم در تلاش و برنامه ريزي و کارکارشناسي است. براي بين المللي شدن بايد به صنعت داخلي توجه و راه هاي رشد آن را باز کرد.
- با توجه به شرايط WTO مي توانيم وارد بازار جهاني شويم؟
ما بايد چارچوب خوبي را تعريف کنيم و استانداردهاي لازم را در مديريت و کيفيت رعايت کنيم و رويه هاي لازم را در اجراي کار به دست آوريم. در يک فاصله زماني کوتاه مي توانيم وارد رقابت جهاني شويم.
يعني ما توانايي داريم، ولي آن را بايد عملي کنيم؟
بله. ما در داخل شرکت ها، امکانات زيادي داريم. درهمين پروژه 6، 7 و 8 پارس جنوبي، شرکت استات اويل فکر نمي کرد که متخصصان ايراني اين قدر توانايي در حوزه نفت داشته باشد و به راحتي مسئوليت هاي کليدي را به متخصصان ايراني سپردند، اين نشان از توانايي ماست.
- شما مدير پشتيباني پروژه هاي 6، 7 و 8 پارس جنوبي هستيد، تفاوت يک مدير پشتيباني ايراني و خارجي در چيست؟
تفاوت در سيستم است. آنها سيستم شان از ما بهتر است. سيستم آنها به فرد وابسته نيست، زيرا سيستم تعريف شده است و نکته جالب توجه کار آنها، رويه هاي منظم و کامل است که در کار به آن مي پردازند. آنها مسائل بهداشت، ايمني و محيط زيست را به خوبي انجام مي دهند، ولي ما اين چنين نيستيم. آنها نگاهشان به اين مسائل جدي است، در حالي که ما نگاهي ساده داريم و اين کارها را اضافي مي دانيم. نکته ديگر، بحث ريسک است. آنها بررسي ريسک را به خوبي انجام مي دهند، ولي ما اين کاررا نمي توانيم انجام دهيم و ديگر اين که به ديتاشيرينگ توجه دارند. يعني تبادل اطلاعات ميان افراد به خوبي انجام مي گيرد و هر کسي که اطلاعات دارد، اين اطلاعات مال او نيست بلکه از آن شرکت است که بايد در اختيار همه قرار گيرد.
- تغيير در مديريت صنعت نفت، چه تأثيري را بر فرآيند سيستم خواهد داشت؟
تغيير مديران در همه جاي دنيا اتفاق مي افتد. بايد برنامه اي پيش بيني کرد که با تغيير مديران، مشکل ايجاد نشود. در اين صنعت نبايد مدير سياسي داشته باشيم.
نوشته شده در تاريخ سه شنبه ۲۴ آبانماه ۱۳۸۴ ساعت ۰۸:۳۳ | November 15, 2005 8:33 AM